ABD ve İran Arasında Belirsiz Müzakere Süreci

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran konusundaki belirsiz tutumu ve açıklamaları sürüyor. Washington ile Tahran arasında potansiyel bir müzakere sürecinin nasıl ilerleyeceği ise hala netlik kazanmadı.

Trump, İran’a Hürmüz Boğazı’nı açması için 48 saatlik bir süre tanıdı ve aksi takdirde İran’ın elektrik santrallerini hedef alacağını belirtti. Ancak kısa bir süre sonra geri adım attı ve diplomasiye daha fazla zaman tanıyarak saldırıları 5 gün ertelediğini açıkladı. Bu ertelemenin süresi ise 27 Mart’ta sona erecek.

Diplomatik İletişimler

Trump, İran’la görüşmelerin sürdüğünü ifade ederken, İran tarafı bu iddiaları reddediyor. Ancak, iki taraf arasında bir iletişim olduğu görülüyor. İran Dışişleri Bakanlığı'ndan bir üst düzey yetkili, ABD’den arabulucular aracılığıyla bazı mesajlar aldıklarını ve bunların incelendiğini CBS’e aktardı.

İran rejimini müzakere masasına oturtmak için diplomatik çabalar devam ediyor. Türkiye, Mısır ve Pakistan’ın bu süreçte aktif rol aldığı belirtiliyor. Mısır istihbarat yetkililerinin İran Devrim Muhafızları ile iletişim kurmayı başardığı ve bu durumun Trump’ın süreyi 5 gün uzatmasında etkili olduğu iddia ediliyor. Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati, ABD’nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile pazartesi günü yaptığı telefon görüşmesinde bu konuyu ele aldı.

Derin Farklılıklar

Wall Street Journal’a konuşan kaynaklar, yoğunlaşan diplomatik temasların ABD ve İran yetkilileri arasında yüz yüze görüşmeler yapılmasına zemin hazırladığını ancak bu görüşmelerin henüz tamamlanmadığını belirtti. Pakistan’ın toplantıya ev sahipliği yapması öneriliyor. Pakistan Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, ABD’den bir heyetin yakın zamanda ülkeye geleceğini duyurdu. Ancak İran yönetiminin ABD tarafıyla görüşmeye güven eksikliğinden dolayı henüz hazır olmadığı belirtiliyor. Üç ülkenin bu “uçurumu kapatmak” için çaba gösterdiği ifade ediliyor.

Trump’ın Çelişkili Açıklamaları

Trump’ın İran’la müzakere konusunda çelişkili açıklamaları dikkat çekiyor. İran’a yönelik saldırılarında rejimin üst düzey isimlerini hedef aldığını belirten Trump, bu nedenle muhatap bulamamaktan şikayetçi olmuştu. CNBC ile yaptığı röportajda, İran ile olası müzakerelere katılan yeni kişilerin bir değişimi temsil ettiğini belirtti ve “Bunu bir rejim değişikliği olarak görüyorum” dedi. Trump, İran’la müzakere ettiklerini ve İranlıların kendilerine petrol ve doğalgazla ilgili bir hediye gönderdiğini belirterek, “Bu çok büyük ve değerli bir hediyeydi” ifadesini kullandı.

ABD Ordusu Orta Doğu’ya İlerliyor

Wall Street Journal, binlerce ABD deniz piyadesinin 27 Mart'ta Orta Doğu’ya ulaşmasının beklendiğini bildirdi. Bu tarih, Trump’ın İran’a Hürmüz Boğazı’nı açması için tanıdığı sürenin son günü olarak dikkat çekiyor. USS Tripoli, USS New Orleans ve 31. Deniz Piyade Biriminden yaklaşık 2,200 deniz piyadesinin CENTCOM sorumluluk sahasına intikal edeceği belirtiliyor. Ayrıca, USS Boxer bünyesindeki 11. Deniz Piyade Sefer Biriminin de birkaç hafta içinde Orta Doğu’ya doğru yola çıkması planlanıyor. New York Times’a göre, ABD’li üst düzey askeri yetkililer, İran’a yönelik saldırılar kapsamında bir muharebe birliğinin konuşlandırılmasını değerlendiriyor. Bu birliğin İran’ın Harg Adası’nı ele geçirmek için kullanılabileceği iddia ediliyor.

Nükleer Tesis Saldırısı

İran Atom Enerjisi Kurumu, Buşehr Nükleer Santrali’ne ABD-İsrail tarafından yapılan saldırıda füze isabet ettiğini duyurdu. Bu saldırıda teknik hasar ya da can kaybı yaşanmadığı bildirildi.

Kalibaf: Potansiyel Bir Aday

ABD yönetiminin, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ı “uzlaşılabilir bir figür” ve “potansiyel lider adayı” olarak gördüğü iddia ediliyor. Politico’nun Beyaz Saray kaynaklarına dayandırdığı haberde, Trump yönetiminin İran’da olası bir yönetim değişikliği veya diplomatik süreçte Kalibaf’ın önemli bir rol oynayabileceği belirtiliyor. Trump’ın Harg Adası’na saldırmak istemediği ve “yeni liderin Venezuela benzeri bir petrol anlaşması yapmasını umduğu” ifade ediliyor.

Kalibaf Kimdir?

Askeri geçmişi ve Devrim Muhafızları Ordusu’na yakınlığı ile tanınan Kalibaf, İran’ın en güçlü figürlerinden biri haline geldi. Devrim Muhafızları’nda komutanlık yapan ve Hava Kuvvetleri’ni yöneten Kalibaf, Ayetullah Ali Hamaney tarafından polis teşkilatının başına getirildi. Daha sonra Tahran belediye başkanlığı yaptı ve 3 kez cumhurbaşkanı adayı oldu. 2020’den beri Meclis Başkanlığını yürütüyor. Kriz dönemlerinde ve stratejik karar süreçlerinde etkili bir isim olarak öne çıkan Kalibaf’ın, Ali Laricani’nin öldürülmesinin ardından sorumluluk alanını genişlettiği düşünülüyor.