Orta Doğu'daki Gerilimler Emtia Piyasalarını Altüst Ediyor

İstanbul

Son dönemde ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları, emtia piyasalarında büyük dalgalanmalara yol açtı. Petrol, doğal gaz, alüminyum gibi ürünlerde hızlı fiyat artışları yaşanırken, değerli metallerde önemli düşüşler gözlemlendi.

Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimlerin etkisiyle emtia piyasaları yön bulmakta zorlanıyor. 28 Şubat'ta başlayan saldırıların ardından geçen 10 gün içinde, nakliyat aksaklıkları ve artan arz endişeleri petrol, doğal gaz ve tarım ürünlerinde keskin fiyat artışlarına neden oldu.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması, enerji sevkiyatını kesintiye uğratarak petrol fiyatlarını yukarı çekti. Bu durum, küresel ekonomide maliyet kaynaklı enflasyonist baskıların artacağı endişelerini beraberinde getirirken, merkez bankalarının para politikalarında temkinli davranacakları yönündeki beklentileri artırdı.

Saldırılar devam ederken, tedarik zincirinde yaşanan aksaklıklar ve lojistik sorunlar, dünya genelinde yakıt fiyatlarının uzun süre yüksek kalmasına yol açabilir.

Irak'ta petrol üretimi, saldırıların ardından yaklaşık yüzde 60 oranında düştü. Günlük üretim, 3,3 milyon varilden 1,3 milyon varile geriledi. Basra'daki Bercisiye bölgesinde, iki İHA saldırısıyla yabancı firmaların depoları zarar gördü, ancak üretim tesisleri etkilenmedi.

Irak, azalan ihracat nedeniyle 3 Mart'ta ham petrol üretimini düşüreceğini açıklamıştı.

Brent Petrol Fiyatları Tarihi Seviyelerde

Bu gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı, 27 Şubat'tan bu yana yüzde 56,6 artarak 114,3 dolara ulaştı ve Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Analistler, bu seviyelerin en son Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlangıcında görüldüğünü belirtiyor.

Geçen hafta Brent petrol, yüzde 28 artışla 92,7 dolara çıkarak Kovid-19 pandemisinin başladığı dönemdeki en hızlı haftalık yükselişini kaydetti.

New York Ticaret Borsası'ndaki doğal gaz fiyatları da yüzde 18,3 artışla 3,4 dolara yükseldi. Orta Doğu'daki gerilim, küresel gaz piyasasını derinden etkiledi, Katar'ın üretimi durdurması dünya LNG arzının yüzde 20’sini etkiledi.

Lojistik Sorunlar Tahıl Fiyatlarını Etkiledi

Chicago Ticaret Borsası'nda buğday fiyatları yüzde 8,5 artarak 6,4175 dolara ulaştı, soya fasulyesi ise yüzde 5,4 artışla 12,3 dolara çıktı. Mısır fiyatları da yüzde 6,1 artışla 4,8 dolara yükseldi. Analistler, artan petrol fiyatlarının biyoyakıt talebini artırarak soya ve mısır fiyatlarını yukarı çektiğini belirtiyor.

Orta Doğu'da tahıl ithalatçılarının lojistik sorunlarla karşılaşması, buğday fiyatlarını da etkiledi. Hürmüz Boğazı'nın kapanması, tahıl grubunda arz endişelerine yol açtı.

Alüminyum fiyatları yüzde 12,7 artarak 1,6 dolara çıkarken, bakır fiyatları yüzde 6,8 düşerek 5,6 dolara indi. Alüminyum arzı, Orta Doğu'daki gerilimden dolayı tehlikeye girdi. Katar ve Bahreyn'deki üretim duruşları, küresel alüminyum arzını etkiliyor.

Değerli Metallerde Düşüş

Altın fiyatları yüzde 3,2 azalarak 5 bin 97 dolara, gümüş yüzde 11 düşüşle 83,5 dolara, platin yüzde 10,7 kayıpla 2 bin 113 dolara, paladyum ise yüzde 11,7 düşerek 1.580 dolara geriledi. Petrol fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları artırması, doların güçlenmesi ve Fed'in faiz indirimi beklentilerinin ötelenmesi, değerli metallerde düşüşlere neden oldu.

Avrupa'da bazı merkez bankalarının savunma harcamalarını finanse etmek için altın sattığına dair haberler, altın fiyatlarındaki düşüşe katkıda bulundu.